{"id":7083,"date":"2023-03-28T14:45:49","date_gmt":"2023-03-28T12:45:49","guid":{"rendered":"http:\/\/voskresinnia.eu\/?p=7083"},"modified":"2024-01-31T21:56:19","modified_gmt":"2024-01-31T20:56:19","slug":"krzysztof-dubiel-teatr-uliczny-prawdopodobnie-jest-tak-stary-jak-sam-czlowiek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/2023\/03\/28\/krzysztof-dubiel-teatr-uliczny-prawdopodobnie-jest-tak-stary-jak-sam-czlowiek\/","title":{"rendered":"KRZYSZTOF DUBIEL: „TEATR ULICZNY PRAWDOPODOBNIE JEST TAK STARY JAK SAM CZ\u0141OWIEK”"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Lwowski Akademicki Teatr Woskresinnia, fot. Myko\u0142a Kmet<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

#\u0442\u0435\u0430\u0442\u0440<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Autor : Anastazj\u0430 Kanarska<\/a> Opublikowano: culture.pl: 22 marca 2023 <\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

O specyfice teatru ulicznego, wsp\u00f3\u0142pracy ukrai\u0144sko-polskiej i wyzwaniach wojny rozmawiamy z Krzysztofem Dubielem, liderem polsko-ukrai\u0144skiego projektu kulturalnego „Ciesz si\u0119 teatrem ulicznym”, do\u015bwiadczonym mened\u017cerem teatralnym.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Panie Krzysztofie, od lat przybli\u017ca Pan polskiej publiczno\u015bci teatr ukrai\u0144ski. Co Pana szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142o i da\u0142o impuls do tej dzia\u0142alno\u015bci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rozpowszechniona jest opinia, \u017ce\u00a0 o naszych fundamentalnych decyzjach decyduje przypadek. Mog\u0119, w odniesieniu do mojego wyboru zawodowych aktywno\u015bci, j\u0105 potwierdzi\u0107.\u00a0 Ot\u00f3\u017c, 30 lat temu na Pa\u0144stwowym Uniwersytecie Kijowsko – Mogilia\u0144ska Akademia\u00a0 Anatoliy Pietrov, aktor, re\u017cyser, nauczyciel akademicki, tw\u00f3rca pierwszego w Ukrainie teatru ulicznego, zorganizowa\u0142 w Centrum Kultury i Sztuki (\u041a\u0443\u043b\u044c\u0442\u0443\u0440\u043d\u043e-\u043c\u0438\u0441\u0442\u0435\u0446\u044c\u043a\u0438\u0439 \u0446\u0435\u043d\u0442\u0440 \u041d\u0430\u0423\u041a\u041c\u0410) konferencj\u0119 na temat sztuki teatru ulicznego. By\u0142em \u00f3wcze\u015bnie zast\u0119pc\u0105 dyrektora Teatru im. Norwida w Jeleniej G\u00f3rze, polskiej kolebki teatru ulicznego\u00a0 i m\u00f3j szef Jerzy Zo\u0144, obecnie dyrektor krakowskiego Teatru KTO, wys\u0142a\u0142 mnie na t\u0119 konferencj\u0119 do Kijowa . Promocja teatru ulicznego jako pe\u0142noprawnej dziedziny sztuki w\u015br\u00f3d kijowskich akademik\u00f3w teatrologii\u00a0 nie by\u0142a \u0142atwa. Na pocz\u0105tku lat 90. do\u015b\u0107 powszechnie w Europie wschodniej obowi\u0105zywa\u0142 akademicki model teatru i wg tego modelu teatr uliczny nie mie\u015bci\u0142 si\u0119 na dworze Melpomeny. Mia\u0142em jednak wyj\u0105tkowe szcz\u0119\u015bcie, jako \u017ce w\u00a0 podobnej roli\u00a0 promotora teatru alternatywnego wyst\u0119powa\u0142 Zdzis\u0142aw Hejduk, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i dyrektor \u0142\u00f3dzkiego Teatru 77, jednego z najwa\u017cniejszych i najcz\u0119\u015bciej nagradzanych w\u0142a\u015bnie teatr\u00f3w alternatywnych lat 70. i 80. w Polsce. Razem umiej\u0119tnie wybrn\u0119li\u015bmy z roli skazanych na niepowodzenie pos\u0142a\u0144c\u00f3w, chocia\u017c szczerze przyznam, \u017ce w\u0105tpi\u0119,\u00a0 aby\u015bmy w\u00f3wczas przekonali mohyla\u0144skich teatrolog\u00f3w do szczeg\u00f3lnej atencji dla teatru ulicznego. Jednak uda\u0142o si\u0119 nawi\u0105za\u0107 znajomo\u015bci,\u00a0 p\u00f3\u017aniej przyja\u017anie i dalsz\u0105\u00a0 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 na d\u0142ugie lata. Pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c naturalna ciekawo\u015b\u0107\u00a0 spektaklami ukrai\u0144skiego teatru, kt\u00f3re ju\u017c systematycznie zapraszali\u015bmy na polskie festiwale.\u00a0 Ukoronowaniem wsp\u00f3\u0142pracy w tamtym okresie\u00a0 by\u0142o monumentalne widowisko Teatru KTO\u00a0 pt. \u201eMazepa\u201d w re\u017cyserii Jerzego Zonia. Do udzia\u0142u w spektaklu zaproszeni zostali arty\u015bci Kijowskiego Eksperymentalnego Teatru i Lwowskiego Teatru Woskresinnia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof<\/sup> Dubiel<\/sup> fot. \u00a9VISART<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Co si\u0119 zmieni\u0142o od tego czasu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku 1990 roku, przez dwie dekady,  nasze \u017cycie w Polsce by\u0142o targane procesami wynikaj\u0105cymi z transformacji ustroju politycznego i spo\u0142ecznego oraz polityki mi\u0119dzynarodowej. Teatr odczu\u0142 to bardzo wyra\u017anie i to nie tylko w ekonomicznym aspekcie.  Run\u0119\u0142y wszystkie dotychczas obowi\u0105zuj\u0105ce kanony, upad\u0142y prawdziwe i te\u017c te \u201eog\u0142oszone\u201d autorytety.  Zlikwidowana zosta\u0142a cenzura, a z jej odej\u015bciem zanik\u0142 tekst zawieraj\u0105cy aluzje. Przepad\u0142 ca\u0142y arsena\u0142  znak\u00f3w,  \u015brodk\u00f3w ekspresji, idei, kt\u00f3re stanowi\u0142y  fundament i kanw\u0119 przedstawie\u0144 teatralnych. Do teatru przysz\u0142o nowe pokolenie, kt\u00f3re wzmocnione przez nap\u0142ywaj\u0105ce tezy postmodernizmu \u2013 zapocz\u0105tkowa\u0142o  proces zerwania z dotychczasowym teatrem i tw\u00f3rcami minionej epoki.  <\/p>\n\n\n\n

Teatr ukrai\u0144ski w wielu obszarach, mo\u017ce nieco p\u00f3\u017aniej ni\u017c u nas,  wkroczy\u0142 na podobne pola przeobra\u017ce\u0144 i dodatkowo,  w mojej opinii,  stan\u0105\u0142 w obliczu powa\u017cniejszych wyzwa\u0144 bezpo\u015brednio zwi\u0105zanych z okresem budowy instytucji niezale\u017cnego pa\u0144stwa. Po przyj\u0119tej deklaracji niepodleg\u0142o\u015bci  jaskraw\u0105 trosk\u0105  otoczona zosta\u0142a budowa to\u017csamo\u015bci  narodowej. Nieobci\u0105\u017cone zbytnio strukturaln\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 od urz\u0119dniczej machiny nadzoru, teatry ukrai\u0144skie si\u0119gn\u0119\u0142y po utwory ma\u0142o znanych u nas rodzimych autor\u00f3w (M. Kropywnicki, I. Kotlarewski, O. Oles, M. Starycki), co nie sprzyja\u0142o rynkowym aspektom powodzenia go\u015bcinnych realizacji spektaklu dla polskiej widowni.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce \u00a0uda\u0142o si\u0119 nam pokaza\u0107 \u00a0\u00a0z powodzeniem spektakle Stanis\u0142awa Mojsiejewa, zrealizowane w Kijowskim Akademickim Teatrze M\u0142odym czy p\u00f3\u017aniej w\u00a0 Narodowym Teatrze im. I. Franko. Swoje tryumfy na scenie\u00a0 \u015bwi\u0119ci\u0142 w Polsce\u00a0 \u201eHiob\u201d Karola Wojty\u0142y przedstawiony w eksperymentalnej formie przez Jaros\u0142awa Fedoryszyna i Teatr Woskresinnia.\u00a0 Na uwag\u0119 zas\u0142uguje przygotowany\u00a0 po dramatycznych wydarzeniach w Kijowie \u201eDzienniki Majdanu\u201d Natalii Voro\u017cbit w re\u017c. Andriya Maya.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Hiob<\/em> Karola Wojty\u0142y w wykonaniu Lwowskiego Akademickiego Teatru Woskresinnia, fot. Robert Kwiatek<\/sup><\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Teatr uliczny jest przedmiotem Pana szczeg\u00f3lnego zainteresowania. Jakie s\u0105 zalety tej formy teatru i co \u0142\u0105czy polskich i ukrai\u0144skich przedstawicieli tej formy sztuki?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli teatr definiuje si\u0119 jako rodzaj komunikacji spo\u0142ecznej, to teatr uliczny mo\u017ce by\u0107 u\u017cywany do przekazywania prostych komunikat\u00f3w. Teatr uliczny mo\u017ce te\u017c s\u0142u\u017cy\u0107 do demonstrowania r\u00f3\u017cnorodnych i nadzwyczajnych umiej\u0119tno\u015bci. W najbardziej korzystny  spos\u00f3b mo\u017ce prowokowa\u0107 do dyskusji i dialogu mi\u0119dzy aktorami a publiczno\u015bci\u0105. Teatr uliczny prawdopodobnie jest tak stary jak sam cz\u0142owiek. Znane dzisiaj  wczesne jego formy  to staro\u017cytna komedia rzymska, \u015bredniowieczne przedstawienia pasyjne, Commedia dell arte, Carnivale czy Nukkad Natak (indyjski teatr uliczny). Teatr uliczny jest sztuk\u0105 kontaktu. Powszechnie wiadomo, \u017ce sztuka, wzruszenia, warto\u015bci podstawowe dla cz\u0142owieka nie s\u0105 zamkni\u0119te w gmachach muze\u00f3w, galeriach, centrach kultury, siedzibach teatr\u00f3w, ale istniej\u0105 obok niego. Teatr dla przypadkowego widza, ulicznego przechodnia, pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 prostym j\u0119zykiem gest\u00f3w, uniwersalnym znakiem, gwarantuje porozumienie i wsp\u00f3lnot\u0119. Te dwie warto\u015bci spajaj\u0105 najnowsze nurty w teatrze \u015bwiatowym. By\u0142y obecne w teoriach Craiga i Claudela; badaniach nad teatrem Barby, Brooka, Grotowskiego.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Obserwuj\u0119 teatr uliczny od 35 lat. Mia\u0142em, wcze\u015bniej dzi\u0119ki pracy w Teatrze KTO do 2005 roku, obecnie ju\u017c z perspektywy mened\u017cerskiej, \u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107\u00a0 przygl\u0105dania\u00a0 si\u0119 temu zjawisku na r\u00f3\u017cnych kontynentach bardzo blisko. Wraz ze zmieniaj\u0105cymi si\u0119 potrzebami i og\u00f3lnym dost\u0119pem do technologicznych rozwi\u0105za\u0144, powsta\u0142y olbrzymie, imponuj\u0105ce widowiska plenerowe. Zmieni\u0142a si\u0119 stylistyka niekt\u00f3rych przedstawie\u0144, narracja uleg\u0142a skr\u00f3towi, pojawi\u0142a si\u0119 dos\u0142owno\u015b\u0107, natarczywo\u015b\u0107 przekazu i czasem s\u0142aba improwizacja. A obok, i to w przewa\u017caj\u0105cej liczbie, ciesz\u0105 zmys\u0142y teatry potrafi\u0105ce w metaforyczny spos\u00f3b wyczarowa\u0107 sceny, kt\u00f3re wsparte muzyk\u0105, niejako r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 person\u0105 dramatu, pobudzaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 i zach\u0119caj\u0105 do zadumy i refleksji. Tacy s\u0105 te\u017c ukrai\u0144scy arty\u015bci. To co stanowi o sile przekazu oparte jest na kunszcie aktorskim, \u015bwietnym opanowaniu rzemios\u0142a, sprawno\u015bci fizycznej i jak w przypadku\u00a0 aktor\u00f3w teatru Woskresinnia, \u00a0znakomitemu opanowaniu warsztatu aktora dramatycznego. Nasze spektakle grane s\u0105 bez tekstu, a prezentowane o r\u00f3\u017cnych porach dnia i wieczorem zyskuj\u0105 na widowiskowo\u015bci i potrafi\u0105 wywo\u0142a\u0107 ekstremalnie silne emocje.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cyrkowe kolory<\/em> teatru Vuala, fot. Joanna Wypi\u00f3r<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jak wygl\u0105da obecna wsp\u00f3\u0142praca i czy uwa\u017ca Pan, \u017ce ten tragiczny czas wojny z Rosj\u0105, paradoksalnie, da\u0142 Ukrainie wiele mo\u017cliwo\u015bci pokazania \u015bwiatu swojej kultury i teatru? Gdzie w najbli\u017cszym czasie mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 ukrai\u0144skich aktor\u00f3w na polskich scenach teatralnych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od 2003 roku wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 z Lwowskim Teatrem Woskresinnia, kt\u00f3rego uliczne spektakle uda\u0142o si\u0119 nam zaprezentowa\u0107 w wielu krajach \u015bwiata. Grali\u015bmy m.in. w Korei Pd, na pograniczu Iranu i Iraku, na Tajwanie.  Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce odbi\u00f3r  tego samego spektaklu, granego w ro\u017cnych kulturowo i religijnie \u015brodowiskach potwierdza podobie\u0144stwo ludzkiej natury i  wra\u017cliwo\u015bci na prezentowane tre\u015bci. I cho\u0107by z tego powodu, powt\u00f3rz\u0119,  z oczywistego podobie\u0144stwa cech – nie umiem poj\u0105\u0107  przyczyn wzajemnego  nierozumienia, kt\u00f3rego ekstremalnym przyk\u0142adem jest wojna. Niemo\u017cliwe jest  przewidzie\u0107, powtarzaj\u0105c  za moim ulubionym polemist\u0105 Koheletem: cz\u0142owiek nie mo\u017ce zbada\u0107 dzie\u0142a, jakie si\u0119 dokonuje pod s\u0142o\u0144cem; jakkolwiek si\u0119 trudzi, by szuka\u0107 \u2013 nie zbada. A nawet m\u0119drzec, chocia\u017cby twierdzi\u0142, \u017ce je zna \u2013 nie mo\u017ce go zbada\u0107. (<\/em>Koh 8, 17) jakie reperkusje w porz\u0105dku cywilizacyjnym, a co dopiero w sztuce pojawi\u0105 si\u0119 po wojnie. Niebywale widowiskowe spektakle ukrai\u0144skich teatr\u00f3w ulicznych, kt\u00f3re prezentowali\u015bmy w ubieg\u0142ym roku w Polsce, by\u0142y przede wszystkim okazj\u0105 do wyra\u017cenia solidarno\u015bci z Ukrain\u0105. Nie zabrak\u0142o \u0142ez wzruszenia ze strony artyst\u00f3w i gromkich, nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 braw publiczno\u015bci. Za wszystkie te do\u015bwiadczenia jeste\u015bmy bardzo wdzi\u0119czni. Wojna ka\u017cdego dnia przynosi Ukrainie zniszczenie i cierpienie. Jednak i my nauczyli\u015bmy si\u0119 pracowa\u0107 w warunkach zaostrzonego re\u017cimu. Obecnie, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z nami ukrai\u0144skie teatry, ze wzgl\u0119du na zakaz wyjazdu za granic\u0119 dla m\u0119\u017cczyzn pomi\u0119dzy 18 -60 rokiem \u017cycia przygotowa\u0142y, tam gdzie jest to mo\u017cliwe zast\u0119pstwa. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 tytu\u0142\u00f3w trafi\u0142a do zamra\u017carki. W nadchodz\u0105cym sezonie letnim  zagramy \u2013 co bardzo le\u017ca\u0142o mi na sercu \u2013 spektakl  Teatru Woskresinnia , zrealizowanego wg scenariusza Jaros\u0142awa Fedoryszyna \u0421\u043d\u0438 \u0437\u0430 \u043a\u043e\u0431\u0437\u0430\u0440\u0435\u043c, (<\/em>polski tytu\u0142 Ukraina. Testament Szewczenko). <\/em>Widowisko ukazuj\u0105ce dramatyczne do\u015bwiadczenia i sytuacj\u0119 permanentnego upominania si\u0119 narodu ukrai\u0144skiego o niezale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105,  zobacz\u0105 mo\u0142dawscy widzowie Festiwalu BITEI organizowanego przez Narodowy Teatr Eugene\u2019a Ionesco w Kiszyniowie, Festiwalu MITEM V4 w Venegy\/Vyszegrad na W\u0119grzech, Mi\u0119dzynarodowego Festiwalu Teatr\u00f3w Ulicznych w So\u0142ecznikach na Litwie i m.in. polskich renomowanych festiwali ; WALIZKA w \u0141om\u017cy, LA STRADA w Kaliszu, FETA w Gda\u0144sku , CK AGORA we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

W planach prezentacja w Polce spektaklu scenicznego \u201eTo wszystko przez ni\u0105\u201d z gwiazd\u0105 ukrai\u0144skiego teatru i filmu Rimm\u0105 Ziubin\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uk\u0142ony i oklaski na zako\u0144czenie spektaklu Teatru Woskresinnia wg scenariusza Jaros\u0142awa Fedoryszyna „Ukraina. Testament Szewczenko”, fot. Marcin Ka\u017amieruk<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wojna zmieni\u0142a wszystko. Nasze partnerskie teatry , mimo nalot\u00f3w, przerw w dostawie pr\u0105du, nadal wystawiaj\u0105 swoje spektakle i cho\u0107 jest zbyt wcze\u015bnie, by dok\u0142adnie przewidzie\u0107, kiedy sytuacja pozwoli nam wznowi\u0107 normaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, zaczynamy przygotowywa\u0107 si\u0119 do przysz\u0142ych tourn\u00e9e.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Autorka: Anastazja Kanarska. Redaktorka, t\u0142umaczka sekcji ukrai\u0144skiej. Dziennikarka, fotograf teatralny. Stypendystka Gaude Polonia – 2020 r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

#\u0442\u0435\u0430\u0442\u0440 Autor : Anastazj\u0430 Kanarska Opublikowano: culture.pl: 22 marca 2023 O specyfice teatru ulicznego, wsp\u00f3\u0142pracy ukrai\u0144sko-polskiej i wyzwaniach wojny rozmawiamy z Krzysztofem Dubielem, liderem polsko-ukrai\u0144skiego projektu kulturalnego „Ciesz si\u0119 teatrem ulicznym”, do\u015bwiadczonym mened\u017cerem teatralnym. Panie Krzysztofie, od lat przybli\u017ca Pan polskiej publiczno\u015bci teatr ukrai\u0144ski. Co Pana szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142o i da\u0142o impuls do tej dzia\u0142alno\u015bci? Rozpowszechniona Read More …<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7094,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"__cvm_playback_settings":[],"__cvm_video_id":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-7083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii-pl"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7083"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7100,"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7083\/revisions\/7100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/voskresinnia.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}