Mi\u0119dzynarodowy Instytut Teatralny (ITI) <\/a>co roku zaprasza wybitne postaci sceny teatralnej do stworzenia or\u0119dzia. W 2025 roku autorem or\u0119dzia jest Theodoros Terzopoulos \u2013 wybitny grecki re\u017cyser i dramatopisarz, za\u0142o\u017cyciel Teatru Attis, tw\u00f3rca unikalnej metody pracy z aktorem, kt\u00f3ry nieustannie bada granice ludzkiej ekspresji i emocji. <\/p>\n\n\n\nTEKST OR\u0118DZIA:<\/strong><\/p>\n\n\n\nCzy teatr mo\u017ce us\u0142ysze\u0107 sygna\u0142y SOS wysy\u0142ane przez dzisiejsze czasy, w \u015bwiecie zubo\u017ca\u0142ych obywateli, zamkni\u0119tych w celach wirtualnej rzeczywisto\u015bci, zagubionych w dusznej prywatno\u015bci? W \u015bwiecie zrobotyzowanych istnie\u0144 uwi\u0119zionych w totalitarnym systemie kontroli i represji obejmuj\u0105cym wszystkie aspekty \u017cycia?<\/p>\n\n\n\n
Czy teatr jest zaniepokojony niszczeniem \u015brodowiska, globalnym ociepleniem, powa\u017cn\u0105 utrat\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, zanieczyszczeniem ocean\u00f3w, topnieniem lodowc\u00f3w, wzrostem po\u017car\u00f3w las\u00f3w i ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi? Czy teatr mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 aktywn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ekosystemu? Teatr zauwa\u017ca od wielu lat wp\u0142yw cz\u0142owieka na planet\u0119, ale nie radzi sobie z tym problemem.<\/p>\n\n\n\n
Czy teatr troszczy si\u0119 o kondycj\u0119 cz\u0142owieka, jaka kszta\u0142towana jest w XXI wieku, w kt\u00f3rym jednostk\u0105 manipuluj\u0105 interesy polityczne i ekonomiczne, sieci informacyjne i opiniotw\u00f3rcze korporacje? W kt\u00f3rym media spo\u0142eczno\u015bciowe z jednej strony u\u0142atwiaj\u0105 komunikacj\u0119, z drugiej stanowi\u0105 dla niej doskona\u0142e alibi, zapewniaj\u0105c niezb\u0119dn\u0105 bezpieczn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 od Innego? Wszechobecne poczucie l\u0119ku przed Innym, odmiennym, Obcym, dominuje w naszych my\u015blach i dzia\u0142aniach.<\/p>\n\n\n\n
Czy teatr mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 laboratorium wsp\u00f3\u0142istnienia r\u00f3\u017cnic za cen\u0119 lekcewa\u017cenia otwartej rany?<\/p>\n\n\n\n
Krwawi\u0105ca rana wzywa nas do rekonstrukcji mitu. Jak to okre\u015bli\u0142 Heiner M\u00fcller: \u201eMit jest agregatem, maszyn\u0105, do kt\u00f3rej mo\u017cna pod\u0142\u0105cza\u0107 wci\u0105\u017c nowe i nowe maszyny. Dostarcza on energi\u0119, dop\u00f3ki narastaj\u0105ce przyspieszenie nie wysadzi w powietrze kr\u0119gu kultury\u201d; i doda\u0142bym \u2013 kr\u0119gu barbarzy\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Czy reflektory teatralne mog\u0105 rzuci\u0107 \u015bwiat\u0142o na spo\u0142eczn\u0105 traum\u0119, zamiast zwodniczo o\u015bwietla\u0107 same siebie?<\/p>\n\n\n\n
To pytania, na kt\u00f3re nie ma ostatecznych odpowiedzi, poniewa\u017c teatr od wiek\u00f3w istnieje i trwa dzi\u0119ki pytaniom bez odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n
Pytania te prowokuje Dionizos przechodz\u0105c przez miejsce swoich narodzin, mijaj\u0105c scen\u0119 staro\u017cytnego teatru, kontynuuj\u0105c w milczeniu swoj\u0105 uchod\u017acz\u0105 podr\u00f3\u017c poprzez krajobrazy wojny, dzisiaj, w Mi\u0119dzynarodowym Dniu Teatru.<\/p>\n\n\n\n
Sp\u00f3jrzmy w oczy Dionizosa, ekstatycznego boga teatru i mitu, boga, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy przesz\u0142o\u015b\u0107, tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107, dziecka narodzonego dwukrotnie, z Semele i z Zeusa, wyraziciela p\u0142ynnych to\u017csamo\u015bci, kobiecej i m\u0119skiej, gwa\u0142townej i \u0142agodnej, boskiej i zwierz\u0119cej, pomi\u0119dzy szale\u0144stwem a rozs\u0105dkiem, porz\u0105dkiem i chaosem \u2013 akrobaty na granicy \u017cycia i \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n
Dionizos stawia fundamentalne pytanie ontologiczne: \u201eO co w tym wszystkim chodzi?\u201d, pytanie, kt\u00f3re popycha tw\u00f3rc\u0119 w stron\u0119 coraz to g\u0142\u0119bszego badania korzeni mitu i wielu wymiar\u00f3w zagadki cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebujemy nowych sposob\u00f3w narracji, by piel\u0119gnowa\u0107 pami\u0119\u0107 i kszta\u0142towa\u0107 now\u0105 etyczn\u0105 i polityczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, kt\u00f3ra pomo\u017ce nam uwolni\u0107 si\u0119 z rozmaitych form dyktatury wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bredniowiecza.<\/p>\n\n\n\n
Theodoros Terzopoulos<\/p>\n\n\n\n